/** code Hien thi Favicon */ /** Ket thuc code Hien thi Favicon */
SMART CONTRACT LÀ GÌ? - HiddenGem Team

SMART CONTRACT LÀ GÌ?

Uncategorized

SMART CONTRACT LÀ GÌ?

Uncategorized

SMART CONTRACT LÀ GÌ?

Uncategorized

Bạn được người quen giới thiệu một miếng đất có giá hời vì chủ cần bán gấp. Không có sẵn tiền mặt, bạn chỉ có một sổ tiết kiệm tại ngân hàng trị giá 1 tỷ đồng nhưng chưa tới hạn rút. Nếu rút trước hạn bạn sẽ mất rất nhiều thời gian để làm thủ tục thông báo trước cho ngân hàng, mất quyền lợi hưởng lãi theo thỏa thuận và các vấn đề khác theo hợp đồng đã ký. Sau khi xử lý hết tất cả yêu cầu từ ngân hàng, tiền về tài khoản, nhưng miếng đất đó có thể đã đi theo chủ mới do họ đáp ứng được nhu cầu khẩn cấp của người bán. Ví dụ trên là rủi ro bạn sẽ gặp phải khi sử dụng dịch vụ tài chính truyền thống. Còn với tài chính phi tập trung (DeFi) thì sao?

Hợp đồng thông minh (Smart Contract) sẽ giải quyết tất cả vấn đề trên chỉ với vài cú click chuột.

Giả sử, bạn có 100 ETH và có dự định mua thêm 1 ít Token tiềm năng khác nhưng không muốn bán đi ETH. Bạn chỉ cần gửi ETH vào AAVE (nền tảng vay và cho vay) như một khoản thế chấp và vay Stable Coin (USDT,DAI…) theo tỉ lệ cho phép để sử dụng. Với các giao thức cho vay phi tập trung dựa trên các hợp đồng thông minh (Smart Contract) của AAVE. Stable coin về với ví bạn chỉ vỏn vẹn trong vài phút. Quá trình vay và cho vay được thực hiện vào bất kỳ lúc nào, tại bất kỳ địa điểm nào với thời gian hoàn thành gần như ngay lập tức, quá trình này nhanh hơn bất kỳ một tổ chức tài chính nào trên thế giới.

Vậy Smart Contract là gì?

Nguồn gốc Smart Contract

Khái niệm về Smart Contract được biết đến lần đầu tiên năm bởi Nick Szabo vào 1993.

Hợp đồng thông minh được Nick Szabo mô tả lần đầu tiên vào những năm 1990. Vào thời điểm đó, ông định nghĩa “hợp đồng thông minh” là một công cụ để chính thức hóa và bảo mật mạng máy tính bằng cách kết hợp các giao thức với giao diện người dùng. Szabo đã thảo luận về khả năng sử dụng hợp đồng thông minh trong nhiều lĩnh vực khác nhau có liên quan đến các thỏa thuận hợp đồng – chẳng hạn các hệ thống tín dụng, xử lý thanh toán và quản lý bản quyền nội dung.

Trong thế giới của tiền mã hóa, chúng ta có thể định nghĩa hợp đồng thông minh là một ứng dụng hoặc chương trình chạy trên Blockchain.

Bitcoin đã đặt ra những nền tảng cơ bản cho việc thiết lập hợp đồng thông minh trên Blockchain hay gọi tắt là “Smart Contract Blockchain”. Tuy nhiên, nó vẫn chưa thể thỏa mãn mọi yêu cầu về hợp đồng thông minh. Chỉ đến khi Ethereum và Smart Contract Ethereum xuất hiện thì ý tưởng Smart Contract mới được phổ biến đến cho mọi người dùng, cung cấp cho ta thêm một phương thức mới để thiết lập hợp đồng.

Khái niệm

Smart Contract giống như một hợp đồng kỹ thuật số bị bắt buộc thực hiện bởi một bộ quy tắc cụ thể. Các quy tắc này được do bộ mã máy tính xác định trước và tất cả các nút (node) trong mạng đều phải sao chép và thực thi các quy tắc đó.

Về bản chất, các Smart Contract trên Blockchain cho phép tạo ra các giao thức không cần dựa trên sự tin cậy. Tức là hai bên trong hợp đồng có thể đưa ra các cam kết thông qua Blockchain mà không cần phải biết hoặc tin tưởng lẫn nhau. Họ có thể đảm bảo rằng nếu các điều kiện của hợp đồng không được thỏa mãn, hợp đồng sẽ không được thực thi. Ngoài ra, việc sử dụng Smart Contract loại bỏ nhu cầu đối với các bên trung gian, giúp giảm đáng kể chi phí hoạt động.

Tóm lại, ba điểm chính mà bạn nên đọc và cố gắng nhớ Smart Contract là gì:

  1. Smart Contract là một thỏa thuận giữa hai người dưới dạng mã máy tính. Chúng chạy trên Blockchain, vì vậy chúng được lưu trữ trên cơ sở dữ liệu công cộng và không thể thay đổi.
  2. Các giao dịch xảy ra trong Smart Contract được xử lý bởi Blockchain, có nghĩa là chúng có thể được gửi tự động mà không cần bên thứ ba. Điều này không cần sự có mặt của bên thứ ba đáng tin cậy nào!
  3. Các giao dịch chỉ xảy ra khi các điều kiện trong thỏa thuận được đáp ứng – không có bên thứ ba, do đó không có vấn đề với sự tin tưởng.

Smart Contract hoạt động như thế nào?

Cơ chế hoạt động của Smart Contract sẽ giống với máy bán hàng tự động. Bạn bỏ tờ 10 ngàn đồng, máy bán hàng sẽ đưa ra lựa chọn tối đa là nước lọc. Với tờ 20 ngàn đồng, bạn có thể chọn nước tăng lực. Điều này có nghĩa, nó sẽ hoạt động tự động. Tuy nhiên, nó phải được lập trình sẵn từ trước với các điều khoản cần thiết.

Nói một cách đơn giản, hợp đồng thông minh hoạt động như một chương trình tất định. Nó thực thi một tác vụ cụ thể trong trường hợp thỏa mãn các điều kiện nhất định. Do đó, một hệ thống hợp đồng thông minh thường tuân theo các câu lệnh “nếu… thì…”. Bất chấp tên gọi của nó, hợp đồng thông minh thực ra không phải là một hợp đồng pháp lý và cũng không thông minh. Chúng chỉ là một đoạn mã chạy trên một hệ thống phân tán (Blockchain).

Trên mạng Ethereum, các hợp đồng thông minh chịu trách nhiệm thực thi và quản lý các hoạt động diễn ra trên Blockchain khi những người dùng (địa chỉ) tương tác với nhau. Bất kỳ địa chỉ nào không phải là hợp đồng thông minh đều được gọi là tài khoản độc lập (externally owned account – EOA). Do đó, hợp đồng thông minh do máy tính kiểm soát và EOA do người dùng kiểm soát.

Về cơ bản, hợp đồng thông minh Ethereum bao gồm một mã hợp đồng và hai khóa công khai. Khóa công khai thứ nhất là khóa do người tạo hợp đồng cung cấp. Khóa còn lại đại diện cho chính hợp đồng, khóa này có vai trò như một mã định danh kỹ thuật số duy nhất cho mỗi hợp đồng thông minh.

Hợp đồng thông minh được triển khai thông qua giao dịch Blockchain và chúng chỉ được kích hoạt khi một EOA (hoặc các hợp đồng thông minh khác) gọi chúng. Tuy nhiên, kích hoạt đầu tiên luôn từ phía EOA (người dùng).

Ví dụ: Bạn dự định thuê văn phòng, bạn đã trả tiền thuê qua Blockchain. Biên nhận trả tiền sẽ được ghi nhận vào hợp đồng thông minh. Trong hợp đồng quy định đầu tháng sau bạn sẽ nhận mật mã căn hộ. Tuy nhiên, nếu đến thời điểm đó, bạn vẫn chưa nhận được. Hợp đồng thông minh sẽ tự động hoàn tiền lại cho bạn, bạn không cần liên lạc bên thuê nhà để lấy tiền thuê. Mọi thứ sẽ được diễn ra theo đúng quy trình, quy định của hợp đồng.

Các tính năng chính của một Smart Contract

Với sự can thiệp của công nghệ, hợp đồng thông minh được diễn ra dễ dàng nhưng vẫn đảm bảo tính hiệu quả cao. Dưới đây là các tính năng chính khi sử dụng hợp đồng thông minh:

  • Phân tán: Được sao chép và phân phối trong tất cả các nút của mạng Ethereum. Đây là một điểm khác biệt so với các giải pháp khác dựa trên các máy chủ tập trung.
  • Tất định: Chỉ thực hiện các hành động mà chúng được thiết kế để thực hiện trong trường hợp các điều kiện được thỏa mãn. Bên cạnh đó, các kết quả của Smart Contract không đổi dù người thực hiện là ai.
  • Tự động: Có thể tự động hóa tất cả các loại tác vụ, nó hoạt động như một chương trình tự thực hiện. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp, nếu Smart Contract không được kích hoạt, nó sẽ duy trì trạng thái “không hoạt động” và sẽ không thực hiện bất kỳ hành động nào.
  • Không thể sửa đổi: Không thể sửa đổi Smart Contract sau khi triển khai. Chỉ có thể “xóa” chúng nếu chức năng này đã được thêm vào từ trước. Do đó, có thể nói rằng Smart Contract giống như một mã chống giả mạo.
  • Có thể tùy chỉnh: Trước khi triển khai, Smart Contract có thể được mã hóa theo nhiều cách khác nhau. Vì vậy, chúng có thể được sử dụng để tạo ra nhiều loại ứng dụng phi tập trung (dApp). Điều này là bởi Ethereum là một Blockchain có thể được sử dụng để giải quyết bất kỳ vấn đề tính toán nào (Turing complete)
  • Không cần dựa trên sự tin cậy: Hai hoặc nhiều bên của hợp đồng có thể tương tác thông qua Smart Contract mà không cần biết hoặc tin tưởng lẫn nhau. Ngoài ra, công nghệ Blockchain đảm bảo tính chính xác của dữ liệu.
  • Minh bạch: Vì các Smart Contract dựa trên một Blockchain công khai, không ai có thể thay đổi mã nguồn của chúng, mặc dù bất kỳ ai cũng có thể xem được.

Ưu, nhược điểm của hợp đồng thông minh

Ưu điểm của Smart Contract:

  • Ứng dụng của hợp đồng thông minh có thể được sử dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau: Logistic, ngân hàng, bất động sản, bầu cử, từ thiện…
  • Tự do: Không nhận sự quản lý của bất kỳ một cơ quan nào.
  • Giảm thiểu rủi ro đến từ bên thứ ba.
  • An toàn và minh bạch.
  • Tiết kiệm và nhanh chóng.

Nhược điểm của Smart Contract:

Rủi ro từ Internet: Có thể bị tấn công hoặc khai thác bởi các hacker nếu để lộ những thông tin quan trọng.

Không nhận được quyền bảo hộ pháp lý: Quyền lợi có thể không được bảo vệ vì chưa có chính sách.

Yêu cầu cao về trình độ triển khai của các lập trình viên và hệ thống. Từ đó, chi phí để trả cho họ và cơ sở hạ tầng là không hề nhỏ.

Ứng dụng của Smart Contract 

Crypto

Về cơ bản, hầu hết các ứng dụng được cung cấp bởi các hệ thống tập trung đều có thể được thiết kế tương tự và cung cấp bởi các Smart Contract trên Blockchain.

Smart Contract cho phép các nhà phát triển có thể thiết kế ra nhiều trường hợp sử dụng khác nhau. Ví dụ: Ví tiền điện tử để lưu trữ Coin & Token, các sàn giao dịch phi tập trung (DEX), trò chơi (Gaming), NFT,.. .

Trong thế giới thực

Theo ông Jerry Cuomo, phó chủ tịch về công nghệ Blockchain của công ty IBM, tin rằng Smart Contract – hợp đồng thông minh có thể sử dụng trong nhiều trường hợp, từ dịch vụ tài chính, chăm sóc sức khỏe đến bảo hiểm. Dưới đây là một số ví dụ về các ứng dụng của nó:

Sử dụng cho các cuộc Bầu cử

Việc thao túng kết quả bầu cử là rất khó với sự hỗ trợ của hợp đồng thông minh. Bởi vì những phiếu vote được bảo vệ bởi sổ cái sẽ cần được giải mã và cần phải có một quyền truy cập đủ mạnh để tiếp cận nó. Và sự thực là không ai nắm trong tay quyền lực như vậy trong Blockchain.

Sử dụng cho các nhà quản lý

Blockchain không chỉ cung cấp một sổ cái đáng tin cậy, mà còn loại bỏ những rủi ro nhờ vào một hệ thống tự động, minh bạch và chính xác. Thông thường, hoạt động kinh doanh thường không phải lúc nào cũng thuận lợi do phải đợi sự đồng thuận hay giải quyết các vấn đề bên ngoài và nội bộ. Sổ cái Blockchain sẽ giải quyết việc này.

Vào năm 2015, Tập đoàn Trust & Clearing (DTCC) đã sử dụng một sổ cái Blockchain có tích hợp Smart Contrat để lưu trữ thông tin về 345 triệu giao dịch tài sản chứng khoán có trị giá 1.500 nghìn tỷ USD.

Logistics (Chuỗi cung ứng)

Chuỗi cung ứng trong bất kì doanh nghiệp nào đều là một hệ thống kéo dài và gồm nhiều bộ phận khác nhau. Mỗi bộ phận đều có những công việc nhất định, mà phải làm tuần tự. Và phải được ghi lại để khi xảy ra phát sinh còn biết vấn đề ở đâu

Đây là một quá trình dài hơi và kém năng suất, nhưng với Smart Contract thì mỗi bộ phận tham gia đều có thể theo dõi tiến trình công việc để từ đó hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn. Smart Contract bảo đảm tính minh bạch trong điều khoản hợp đồng, chống gian lận.

Nó còn có thể cung cấp cho ta khả năng giám sát quá trình cung ứng nếu như được tích hợp chung với Mạng lưới vạn vật kết nối bằng Internet (Internet of Things).

Dịch vụ y tế

Với Smart Contract thì hồ sơ bệnh lý của người bệnh sẽ được mã hóa và lưu trữ trên Blockchain với một khóa riêng, chỉ những người có khóa đó mới có thể truy cập vào xem hồ sơ được. Đồng thời các hóa đơn cho các cuộc phẫu thuật được lưu trữ trên Blockchain và được tự động chuyển cho bên bảo hiểm. Sổ cái cũng có thể được sử dụng trong việc quản lý chăm sóc y tế, ví dụ như giám sát thuốc men, kết quả xét nghiệm và quản lý các nguồn cung y tế.

Từ thiện

Theo WFP, việc chuyển tiền mặt trực tiếp cho những người cần được hỗ trợ là một trong những cách hiệu quả nhất trong công tác thiện nguyện, đồng thời hỗ trợ các nền kinh tế địa phương phát triển. Tuy nhiên, việc phân phối tiền mặt bị giới hạn bởi các yếu tố địa lý, bất ổn chính trị, các nhà cung cấp dịch vụ tài chính không đủ hoặc không đáng tin cậy. Chưa kể nhiều người dân còn gặp khó trong việc mở tài khoản ngân hàng, do đó Blockchain và Smart Contract được xem là lời giải trong vấn đề minh bạch, phân phối hiệu quả nguồn tiền hỗ trợ.

Bên cạnh đó Smart Contract còn có vô vàn ứng dụng khác, ví dụ như trong quản lý, dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, etc…

Tổng kết

Smart Contract đã có ảnh hưởng lớn đến thế giới tiền mã hóa, và chúng chắc chắn đã và đang làm thay đổi nhận thức về Blockchain. Nhưng vẫn còn quá sớm để khẳng định bất cứ điều gì. Chúng ta cần chờ đợi để xem liệu những công nghệ đột phá này có thể vượt qua nhiều rào cản để được áp dụng trên quy mô lớn hay không.