Series về “Mảnh ghép hoàn thiện Giao thức của Chúa” – Chainlink (phần 1- lý thuyết tổng quan)

 

“Hãy tưởng tượng về một giao thức lý tưởng: nơi mà bên thứ ba được xây dựng từ trí tưởng tượng và trở nên đáng tin cậy nhất — như một vị thần luôn đứng về phía tất cả mọi người. Tất cả các bên sẽ gửi dữ liệu đầu vào của mình cho Giao thức của Chúa. Chúa Trời sẽ xác định và đưa ra kết quả cho mỗi bên tham gia một cách công bằng và đáng tin cậy hơn bất kì ai. Đức Chúa Trời là toà án phán quyết tối cao, không bên nào có thể tác động hoặc biết được bất cứ điều gì về đầu vào của các bên khác, ngoài việc họ có thể biết đầu vào và đầu ra của chính mình.”  —  Nick Szabo

Năm 1997, nhà khoa học máy tính Nick Szabo đã cho ra đời khái niệm mà ông gọi là “God protocol” (Giao thức của Chúa). God protocol đề cập đến ý tưởng chung về một tập hợp các giao thức máy tính có thể tự phán quyết và tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình liên quan đến việc trao đổi giá trị giữa hai hoặc nhiều bên độc lập mà không có bất kỳ sự thiên vị, lỗi hoặc lo ngại nào về quyền riêng tư. Một bên thứ ba lý tưởng là sẽ có thể cung cấp quyền truy cập ngang bằng đối với tất cả những người tham gia, thực hiện các yêu cầu một cách công bằng và hoàn hảo theo các quy tắc và lệnh đã thỏa thuận trước với nhau và sẽ không làm rò rỉ thông tin cá nhân của các đối tác ngoài ý muốn.

Nhằm cái tiến hình thức xử lý hợp đồng nhiều đa bên, God protocol được thiết kế để loại bỏ tính kém hiệu quả và rủi ro giữa các bên đối tác bằng cách chuyển đổi các bộ phận xử lý, thực thi dựa trên nhân lực truyền thống thành dựa trên phương thức toán học, dẫn đến việc bất kì bên nào đảm bảo chính xác yêu cầu của hợp đồng luôn nhận được những gì họ đã giao ước trên đó như tên khoản nợ, khi nào khoản nợ được thực hiện, và nợ từ ai; hoàn toàn dựa trên những thông số, dữ liệu khách quan được viết trên hợp đồng và các thao tác xung quanh nó như vay và cho vay. Ngoài ra, God protocol sẽ giảm thiểu tối đa việc trích xuất những kết quả, giá trị dư thừa, chỉ nhận những gì cần thiết để giải quyết bài toán và trang trải chi phí thực hiện.

Sơ đồ ban đầu của Nick Szabo trong bài viết đầu tiên của anh ấy về chủ đề có tựa đề “Các giao thức của Chúa“.

Mặc dù điều này có vẻ quá lý tưởng và chúng tôi cũng sẽ không nói rằng nó được thực hiện đầy đủ hoặc sẽ hoàn hảo, nhưng có vẻ như ba trụ cột công nghệ cốt lõi đã xuất hiện dưới dạng blockchain, hợp đồng thông minh và oracles, kết hợp lại, tạo ra một nền tảng tiềm năng cho các giao thức giống như God protocol được nhắc ở trên, vượt trội hơn nhiều so với các bên thứ ba truyền thống hiện tại(ngân hàng, tổ chức tài chính,…). Đây là ý tưởng đề xuất về cơ sở hạ tầng “điện toán khách quan” hoạt động như một bên thứ ba trung lập trong việc giao dịch giữa các thực thể độc lập — chính là khái niệm khởi nguyên cũng như là mục tiêu tương lai của công nghệ blockchain, do đó tại sao nó thường được gọi là Internet of Trust hoặc Web 3.0. Ý tưởng về cơ sở hạ tầng có độ tin cậy cao, không bị thiên vị và thao túng, không chỉ có giá trị để tạo và trao đổi các dạng tiền kỹ thuật số như Bitcoin, mà nó có thể được áp dụng trên hầu hết mọi ngành công nghiệp, chẳng hạn như dịch vụ tài chính, bảo hiểm, chuỗi cung ứng, trò chơi, và hơn thế nữa.

Bài viết này được dịch nhằm mục đích giúp anh em khám phá nền tảng tiềm năng này của God protocol sau đó đi sâu vào mảnh ghép giải mã cuối cùng, Chainlink. Với việc áp dụng rộng rãi mạng lưới oracle phi tập trung Chainlink, chúng ta tiến gần với ý tưởng “giao thức của Chúa” mà Nick Szabo từng đề xuất hơn bao giờ hết, để đạt đến một hình thức hoàn chỉnh hơn, cách mạng hóa cách mà xã hội định hình các thỏa thuận và trao đổi giá trị.

Chainlink kết nối bất kỳ chuỗi khối nào với bất kỳ đầu vào và đầu ra nào.

PHẦN 1: DỰ ĐOÁN VỀ BLOCKCHAINS, HỢP ĐỒNG THÔNG MINH VÀ ORACLE.

Theo nghĩa rộng, các God protocol yêu cầu ba thành phần riêng biệt: 

  1. Mạng vật lý thực hiện công việc của bên thứ ba, 
  2. Phần mềm để hiểu một loạt các logic và hành động kích hoạt 
  3. Kết nối bên ngoài với thế giới bên ngoài, qua đó nó có thể hấp thụ dữ liệu đầu vào và tạo ra các hành động đầu ra dựa trên bất kỳ nguồn dự liệu và hệ thống bên ngoài nào.

Nghe qua, anh em có thể hình dung ngay các thành phần này có thể được chia thành ba công nghệ cốt lõi: blockchain, hợp đồng thông minh và oracles.

Blockchain: “Cơ thể vật lý” / Mạng máy tính phi tập trung

Thành phần đầu tiên cần thiết đối với God protocol là mạng máy tính vật lý chịu trách nhiệm xử lý các hướng dẫn được gửi đến và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi giá trị thực tế giữa các bên (ví dụ: tài sản, quyền, tài liệu, v.v.). Vì các God protocol phải tạo thành một bên thứ ba đáng tin cậy và không thiên vị, mạng máy tính không thể được điều hành bởi bất kì một quản trị viên trung tâm nào — người có thể thực hiện quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng có bên trong đối với quy trình xử lý của hệ thống và chi tiết các giao dịch. Bên cạnh đó, cũng cần phải có một cách thức để chứng minh cho người dùng một cách minh bạch rằng việc tính toán được thực hiện bởi God Protocols đã được thực hiện một cách chính xác.
Đây là nơi blockchain phát huy tác dụng, đóng vai trò như một mạng lưới máy tính toàn cầu chịu trách nhiệm trao đổi giá trị vật lý giữa hai hoặc nhiều bên tham gia theo cách không bị giám sát, và ghi lại kết quả dưới dạng dữ liệu được lưu trữ trong một sổ cái vĩnh cửu mà bất kỳ ai cũng có thể xác minh là hợp lệ. Blockchain đạt được điều này bằng cách hoạt động như một mạng phi tập trung gồm các máy tính độc lập, tất cả đều chạy cùng một phần mềm mã nguồn mở được đặt cho cùng một đặc điểm kỹ thuật, xác thực các giao dịch giống nhau và duy trì một bản sao liên tục của cùng một sổ cái. Sổ cái được chia sẻ (blockchain) bao gồm các “địa chỉ khóa công khai” (public key — tương tự như tài khoản ngân hàng của người dùng) cái mà chứng minh quyền sở hữu tiền điện tử / token của người dùng và chỉ có thể được truy cập bởi người sở hữu các “địa chỉ khóa cá nhân” tương ứng (seed key/private key, tương tự như mật khẩu của người dùng), chỉ với một khóa cá nhân duy nhất tương ứng cho mỗi khóa công khai.

Các blockchain sử dụng một mạng lưới phi tập trung để tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi giá trị giữa các bên mà không cần bên thứ ba truyền thống

Câu hỏi đặt ra là, làm thế nào để một mạng lưới vô vàn máy tính đạt được một thỏa thuận nhất quán (đồng thuận) về trạng thái của một sổ cái được chia sẻ, bất chấp những nỗ lực của các đối tượng xấu như hacker, hệ thống gian lận cố gắng phá huỷ, thay đổi dữ liệu bên trong nó? Câu trả lời: Khuyến khích tài chính (phần thưởng mang giá trị tiền bạc-ví dụ đóng gói các giao dịch Bitcoin sẽ được thưởng Bitcoin) và phân cấp. Trong blockchain Proof of Work (PoW), mỗi nút blockchain (thợ đào) gộp một loạt các giao dịch đang chờ xử lý được gửi bởi người dùng (được gọi là một khối – block) và cạnh tranh nhau để khối của họ được chấp thuận bằng cách trở thành người thợ đào đầu tiên tạo ra một băm (hash) cụ thể thông qua brute force (tức là đoán các số ngẫu nhiên cho đến khi chính xác). Nút đầu tiên tạo mã băm hợp lệ sẽ giành được phần thưởng khối (tiền điện tử mới được đúc + phí giao dịch) và khối giao dịch của chúng được xác nhận bởi tất cả các nút khác trên mạng và được thêm vào sổ cái. 

Anh em có thể xem thêm video giải thích thuật toán đào Bitcoin bằng tiếng Việt siêu dễ hiểu ở đây.

Bitcoin được phân phối bởi vì tất cả các thợ đào đều lưu trữ và duy trì một bản sao của sổ cái. Bitcoin cũng được phân cấp vì nếu một số nút chuyển sang trạng thái ngoại tuyến, thì chuỗi khối Bitcoin sẽ tiếp tục hoạt động như bình thường. nguồn

Quá trình này, tương tự như một cuộc thi xổ số giữa các máy tính để giành phần thưởng, blockchain POW được thiết kế theo cách này nhằm gây khó khăn cho một người khai thác đơn lẻ hoặc một nhóm nhỏ người khai thác trong việc tạo một cách nhất quán hàm băm hợp lệ, giữ cho mạng được phân cấp. Một mạng lưới phi tập trung gồm các nút được “khuyến khích tài chính” vốn có khả năng chống lại các hành động của một số nút độc hại miễn là chúng không có được quyền kiểm soát đối với một lượng sức mạnh tính toán đủ lớn của chuỗi khối dựa trên PoW (trong hầu hết các trường hợp là 51%- còn được gọi là cuộc tấn công 51% – điển hình là token BSV bị tấn công 51% vào ngày 3/8/2021 vừa rồi). Ngoài ra, mỗi khối chứa một hàm băm duy nhất của khối trước đó, tạo ra một chuỗi khối liên tục có từ khối “genesis” đầu tiên. Nếu bất kỳ khối lịch sử nào bị giả mạo, nó sẽ hiển thị ngay lập tức đối với tất cả những người tham gia mạng vì các hàm băm từ khối này sang khối khác sẽ không còn khớp nữa.

Blockchain theo đúng nghĩa đen là một chuỗi các khối được kết nối thông qua các mã băm mã hoá; nguồn

Mặc dù có nhiều cách khác nhau để đạt được sự đồng thuận trong một mạng lưới phi tập trung (ví dụ: Classical, Nakamoto và Avalanche), nhiều cách để tạo kiểm soát Sybil (ví dụ: Proof of Work, Proof of Stake, Proof of Authority) và các mức độ quyền khác nhau về việc ai có thể tham gia vào sự đồng thuận của mạng (ví dụ: Permissionless — cơ chế tham gia không cần cấp phép thường được thấy ở blockchain mở, công cộng; permissioned-mang tính chất quân chủ hơn cho các mạng lưới cần tính bí mật như các hệ thống nội bộ), blockchain được mô tả phía trên (Nakamoto, PoW, permissionless) nói chung là cách hai blockchain được sử dụng rộng rãi nhất, Bitcoin và Ethereum, hiện đang hoạt động (sau harfork London, ETH đang dần dịch chuyển sang PoS). Chi phí trong việc các thiết kế mạng blockchain như vậy là cực kỳ tốn kém và rất phi thực tế để có thể đạt được 51% quyền kiểm soát, có nghĩa là người dùng có thể tin tưởng ở mức độ rất cao rằng dữ liệu được lưu trữ và tính toán được thực hiện trên mạng là an toàn, đáng tin cậy và chính xác mà không có bất kỳ khả năng thực tế nào về việc thao túng hoặc giả mạo sổ cái. Ngoài ra, vì các blockchains được phân cấp, chạy trên mã nguồn mở, hoạt động theo cách permissionless và luôn theo dấu những giao dịch phía trước, mạng lưới luôn trực tuyến cho bất kỳ ai có kết nối Internet đều có thể truy cập, đảm bảo rằng bất kỳ người dùng nào cũng có thể để xác minh độc lập tính hợp lệ của các giao dịch.

Bitcoin là sự triển khai đầu tiên của một blockchain, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi và theo dõi quyền sở hữu tài sản tiền tệ mới được tạo ra của chính nó, Bitcoin (BTC). Lý do Bitcoin được coi là một kho lưu trữ giá trị đáng tin cậy là vì sẽ chỉ có 21 triệu Bitcoin tồn tại (với hơn 18 triệu đã được lưu hành trên giấy tờ vì thực tế một lượng không nhỏ Bitcoin bị mất đi vì những lý do khác nhau); một tính năng cực kỳ khó thay đổi hoặc tăng cao do tính chất phi tập trung của mạng, đặc biệt là so với các loại tiền tệ fiat do ngân hàng trung ương phát hành. Bất kỳ người dùng nào cố gắng thay đổi giới hạn cứng 21 triệu đối với nguồn cung sẽ cực kỳ khó đạt được sự đồng thuận xã hội, dẫn đến sự phân tách từ chuỗi chính (ví dụ: khái niệm tương tự như Bitcoin Cash, được phân tách từ Bitcoin; tuy nhiên, lý do là do sự khác biệt về quy mô mạng, không phải do bất đồng về nguồn cung cấp).
Ngoài việc phân quyền, các thợ đào phải chi rất nhiều tiền cho phần cứng dành riêng cho ứng dụng chỉ hữu ích cho việc khai thác Bitcoin nếu họ muốn tham gia vào sự đồng thuận. Do đó, để thu lợi nhuận, họ được khuyến khích duy trì giá trị của mạng Bitcoin bằng cách giữ nó an toàn, vì một mạng an toàn sẽ giúp duy trì giá trị của tiền điện tử (BTC) mà họ được thanh toán độc quyền (lý thuyết trò chơi). Tuy nhiên, blockchain có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác hơn là theo dõi và giao dịch tiền điện tử, như Ethereum đã chứng minh kỹ lưỡng.

Hợp đồng thông minh: Não bộ / Ứng dụng phi tập trung
Thành phần thứ hai của God protocol là có thể hiểu được nhiều loại logic (nếu sự kiện X xảy ra, thì hành động Y sẽ được thực thi). Là chuỗi khối đầu tiên tồn tại, Bitcoin có một phạm vi logic rất hẹp mà nó có thể xử lý, cụ thể là chuyển BTC từ tài khoản này sang tài khoản khác trên chuỗi khối Bitcoin khi đáp ứng các điều kiện nhất định: 1) người gửi ký giao dịch bằng khóa cá nhân chính xác và 2) người gửi có đủ BTC để thanh toán giao dịch. Mặc dù Bitcoin đã mở rộng một chút về mặt logic, nó có thể xử lý để bao gồm các giao dịch đã chữ ký (yêu cầu nhiều chữ ký khóa cá nhân cụ thể trước khi giao dịch được coi là hợp lệ) và Hash Time-Locked Contracts (giao dịch ký quỹ có giới hạn thời gian, được sử dụng trong các kênh thanh toán như Lightning Network), cả hai đều có thể được coi là một trong số những “hợp đồng thông minh” đầu tiên, kể từ đó, nó hầu như không hoạt động.

Ví dụ về ví đa chữ ký 2 trong 3 trên chuỗi khối Bitcoin.

Chỉ với một thay đổi nhỏ so với công nghệ Bitcoin ở trên, chuỗi khối Ethereum đã tạo ra bước tiến lớn tiếp theo vào năm 2015 bằng cách tung ra hỗ trợ cho các hợp đồng thông minh có thể lập trình được. Điều này về cơ bản đã chuyển đổi chức năng của một blockchain từ hoạt động như một ứng dụng đơn lẻ thành hoạt động như một máy tính cấp độ thế giới, có thể hỗ trợ đồng thời nhiều ứng dụng khác nhau cùng một lúc. Ethereum giúp các nhà phát triển viết và duy trì các hợp đồng thông minh Turing hoàn chỉnh của riêng họ trên blockchain dễ dàng hơn nhiều (được viết bằng Solidity), cho phép mọi người triển khai một ứng dụng phi tập trung với một bộ logic tùy chỉnh, cùng với tùy chọn tự động cập nhật hợp đồng thông minh mà không yêu cầu bất kỳ thay đổi nào đối với blockchain cơ bản.

Các hợp đồng thông minh có thể lập trình dẫn đến việc tạo ra các token thay thế ví dụ Eth, Xrp, Bnb,…(fungible token), trong đó các địa chỉ công khai cụ thể được chỉ định cho các tài sản cụ thể. Điều này cho phép một blockchain duy nhất hỗ trợ nhiều loại tài sản kỹ thuật số bên ngoài tiền điện tử gốc của nó (tức là một sổ cái của sổ cái), ví dụ mạng lưới ETH có thể hỗ trợ các token chạy trên nền tảng của nó như Uni, Sushi,… Các hợp đồng thông minh cũng mở rộng các loại tính toán khác nhau mà blockchain có thể gán cho các token đó, chẳng hạn như việc tạo ra các Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) để bỏ phiếu phi tập trung giữa các chủ sở hữu token cụ thể, cũng như hệ sinh thái Tài chính phi tập trung (DeFi) kết hợp các token và hợp đồng thông minh để tạo điều kiện cho các thị trường cho vay và đi vay phi tập trung, các sàn giao dịch, các sản phẩm phái sinh, v.v. Tuy nhiên, vẫn còn một vấn đề chính; blockchain vốn đã bị ngắt kết nối với dữ liệu và hệ thống ở thế giới bên ngoài.

Và oracle chính là mảnh ghép còn thiếu ấy. Chúng ta cùng đón tiếp ở phần 2 của series này nha.

Hy vọng mọi người cho mình comment hoặc share bài viết để ủng hộ mình nha.

 

Stay in the Loop

Get the daily email from CryptoNews that makes reading the news actually enjoyable. Join our mailing list to stay in the loop to stay informed, for free.

Latest stories

- Advertisement - spot_img

You might also like...

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x